چنان زندگی کن که کسانی که تو را می شناسند،اما خدا را نمی شناسند،واسطه آشنایی با تو، با خدا آشنا شوند

1-   مقدمه

در شرايطي كه قرن بيستم به پايان رسيده است ، هنوز توسعه روستايي با مسائل و چالشهاي متعددي مواجه است ، چرا كه راهبردهاي گذشته در زمينه توسعه روستايي موفقيت آميز نبوده و نتوانسته اند مسائلي همچون فقر ، اشتغال ، بهداشت ، امنيت غذايي و پايداري محيط زيست را تامين كنند ، اين راهبردها در توزيع منافع حاصل از رشد و توسعه نيز موفق نبوده است سبب ايجاد مشكلات متعددي براي نواحي روستايي شده اند اين مسئله موجب شده است كه در سالهاي اخير بار ديگر توسعه روستايي مورد توجه قرار گرفته و نظريه پردازان ، برنامه ريزان و مجريان حكومتي در صدد برآيند تا با ارائه راهكارها و روشهاي جديد، از معضلات و مسائلي كه اين نواحي گريبانگير آن هستند بكاهند. يكي از اين راهبردهايي كه اخيراً دراغلب كشورهاي جهان مورد توجه قرار گرفته و حتي در برخي از اين كشورها به اجرا درآمده و نتايج مثبتي بهمراه داشته، توسعه و گسترش گردشگری در نواحي روستايي است كه داراي پتانسيل هاي لازم براي گسترش گردشگري است، مي باشد( شارپلي ، 1380 : 5 ). در اين ميان ، كشور ايران با وجود جاذبه هاي فراوان فرهنگي ، تاريخي و طبيعي هنوز نتوانسته است جايگاه خود را به عنوان يك كشور پذيرنده گردشگر در بازار جهاني صنعت گردشگری بيابد ، از اينرو سهم ناچيزي از درآمدهاي اين صنعت نصيب اين كشور شده است. همچنين اين مسئله در زمينه توريسم داخلي وبخصوص توريسم روستايي صدق مي كند، بنابراين مي بايست با شناسايي حساب شده تواناييها و پتانسيلهاي توريستي در نواحي مختلف كشور از جمله نواحي روستايي ، اقدامات و برنامه هاي مفيدي جهت استفاده بهينه از اين پتانسيل ها و همچنين توسعه و گسترش اثرات مثبت توريسم در اين نواحي صورت بگيرد . بنابراین پرسش اساسی مقاله حاضر این است که توریسم در توسعه پایدار نواحی روستایی چه نقشی را ایفاء می کند؟ و  قابلیتها و پتانسیلهای نواحی روستایی در رابطه با گردشگری چیست؟ در این راستا هدف اصلی تحقیق بررسی تأثیرات گردشگری در مناطق روستایی به لحاظ ایجاد اشتغال و خدمات مورد نیاز جمعیت است.

 2-  مبانی نظری

         صنعت گردشگری عبارت است از مجموعه و منظومه اي متشکل از گردشگر ، عرضه کنندگان کالا و خدمات ، دولت و جامعه ميزبان  که با يکديگر در تعامل و ارتباط بوده و هدف جذب و جلب توريسم را دنبال مي کنند . (الواني ، 1372 : 21) واژه توريسم از دو بخش ترکيب يافته است : " تور" 1 به معناي سفر ، گشت ، مسافرت ، سياحت و   " ايسم" 2 ، پسوندي که اشاره به مکتب يا انديشه اي فلسفي ، مذهبي ، سياسي ، ادبي و غيره دارد . بنابراين توريسم يعني مکتبي که پايه فکري آن سياحت و گردشگري است . (آکسفورد ، 1989 :1356). بورکات و مدليک (1981: 8) گردشگري را سفري موقتي و کوتاه معرفي مي کنند که در آن گردشگر براي سير و سياحت به منطقه اي خارج از محل سکونت و کار خود مي رود . در تعريفي ديگر ، گردشگري به جابه جايي موقت مردم به مکاني خارج از محل زندگي و کار معمولي شان اطلاق شده است ، به طوري که مسافران در مدت اقامت در مقصد ، فعاليت هايي انجام مي دهند و براي رفع نيازهاي آنها تسهيلات ويژه اي فراهم مي شود . (ماتيسون و وال ، 1982 : 6) در يک تعريف کلي تر آمده است : گردشگري عبارت است از هرآنچه به گردشگران و خدمات مرتبط با آنان مربوط مي شود . اين تعريف شامل همه فعاليت هاي مربوط به فرآيند جذب گردشگران و پذيرايي از آنان ، سازمان هاي مسافرتي ، دولت هاي مبدا ، دولت هاي ميزبان و مردم محلي مي شود . (زاهدي ، 1382 : 1) باوجود تعاريف متعدد ارائه شده ، بسياري از محققان ، صاحب نظران و مجامع علمي- تحقيقاتي بين المللي ، تعريف فني سازمان جهاني گردشگري را پذيرفته و آن را به رسميت شناخته اند . سازمان مذکور ، گردشگري را اين گونه تعريف کرده است : " تمام مسافرت هايي که منجر به اقامت حداقل يک شبه در مقصد شود ، اما مدت زمان دور بودن از منزل نبايد بيش از يک سال باشد ." (سازمان جهاني گردشگري ، 1983: 5). توجه به موضوع گردشگري روستايي ، از دهه هاي 1950 ميلادي به بعد گسترش يافت و در دهه هاي 196 و 1970 ميلادي بيشتر در زمينه اقتصاد گردشگري روستايي براي کشاورزان و جوامع محلي مورد توجه قرار گرفت (قادري ، 1382 : 126) و تا به حال برنامه ريزان و صاحبنظران در کشورهاي مختلف با ارائه راهبردها و راهکارهاي گوناگون ، فعاليت ها و اقدامات گسترده اي در فراهم کردن زمينه جذب توريست ، توسعه و گسترش فعاليت هاي توريستي انجام داده اند(رحيمي ، 1381 : 226). گردشگري روستايي  به كليه فعاليتها و خدماتي  كه به وسيله " كشاورزان، مردم و دولتها براي تفريح ، استراحت و جذب گردشگران و نيز فعاليتهايي كه به وسيله گردشگران در نواحي روستايي صورت مي گيرد گفته شود ، همچنين مي تواند شامل گردشگري كشاورزي، گردشگري مزرعه، گردشگري طبيعي و گردشگري فرهنگي بشود ". همان گونه كه ذكرشد بنا بر تعاريف فوق ، گردشگري روستايي تنها شامل گردشگري كشاورزي نمي شود، بلكه همه فعاليتهايي را كه گردشگران در مناطق روستايي انجام مي دهند ، در بر مي گيرد . از اين رو مي توان گفت كه گردشگران روستايي با انگيزه هاي متفاوتي از قبيل بي نظير بودن اكولوژيكي، دستيابي به فرصتهاي ماجراجويي ويژه ، ديدن جذابيت هاي فرهنگي يا كيفيت فضا و محيط نواحي روستايي بازديد مي كنند . (Wickens – Briedenhann ، 2004 : 1) در بسياري از فعاليتها شركت مي كنند و به همين جهت انواع خاصي از گردشگري در نواحي روستايي ديده مي شودكه به شخص مسافر، ويژگي هاي مقصد و انگيزه از مسافرت بستگي دارد . روستاها و ساکنين آن از دو جهت با صنعت گردشگري در رابطه هستند ، يکي اينکه محيط هاي روستايي به عنوان فضاها و اماکن ييلاقي و استراحتگاهي براي گذران اوقات فراغت گردشگرها و به ويژه جهانگردان داخلي به شمار مي آيند و ديگر اينکه توليدات آنها اعم از مواد خوراکي و صنايع دستي روستايي به گردشگران عرضه مي گردد و از اين طريق به اقتصاد معيشتي آنان کمک مي کند . شرايط مورفولوژيکي و عوامل و عناصر اقليمي به همراه ساختار اقتصادي و اجتماعي و فرهنگي محيط هاي روستايي اشکال گوناگون و متنوعي از روستاها را به وجود مي آورد که هر کدام به لحاظ فيزيکي و تيپ معماري و نوع معيشت و آداب و رسوم و سنت ها و اعتقادات مذهبي و قومي – قبيله اي با يکديگر اختلاف داشته و همين عدم يکنواختي و خصوصيات انحصاري است که براي گردشگران جاذبه داشته و علاقه مند به ديدار آنها هستند .مي توان با توجه به اهداف و انگيزه گردشگران از مسافرت ، گردشگري روستايي را به پنج دسته تقسيم كرد : انواع گردشگري روستايي

1-گردشگري طبيعي 1 : به طورعمده در تعامل با جاذبه هاي اكولوژيكي قرار دارد .

2- گردشگري فرهنگي 2 : مرتبط با فرهنگ، تاريخ، ميراث فرهنگي و باستاني مردم روستايي است .

3- گردشگري بومي3 :  نوعي از گردشگري است كه علاوه بر تعامل با جاذبه هاي طبيعي(همانند رودخانه ، كوهستان ها و ... ) با زندگي و هنجارهاي اجتماعي مردم كه خود نيز در تعامل با جاذبه هاي طبيعي فوق مي باشند ، در ارتباط مي باشد .

4- گردشگري دهكده ايي 4 : در اين نوع گردشگري ، گردشگران در خانوارهاي دهكده زندگي كرده و در فعاليت هاي اقتصادي و اجتماعي روستا مشاركت مي كنند (اشتري مهرجردي ، 1383 : 74).

5- گردشگري كشاورزي 5 : در اين نوع گردشگري ، گردشگران بدون ايجاد پيامد هاي منفي روي اكوسيستم مناطق ميزبان يا فعاليت هاي سنتي كشاورزي در تعامل مي باشند و يا در آن مشاركت مي كنند

همچنين بنا بر نظر جني هالند و همکاران گردشگري روستايي مي تواند مفهوم گردشگري مزرعه و يا گردشگري کشاورزي را بگيرد ، اما هر دوي آنها اجزاي بزرگي از گردشگري در مناطق روستايي به حساب مي آيند . (Dixey -Burian  - Holland ، 2003: 12) با توجه به آنچه عنوان شد ، مي توان گفت که گردشگري روستايي رهيافت (مقوله) جديدي در متون توسعه روستايي است که همچون توسعه داراي ابعاد و آثار گوناگوني است . بنابراين توسعه و رشد گردشگري روستايي غالبا با سهمي که در اصلاح اجتماعي و اقتصادي مناطق روستايي دارد ، متناسب است . (منشي زاده – نصيري ، 1380 : 36) از اين رو ديدگاه ها و نظريه هاي مختلفي در مورد توسعه گردشگري در مناطق روستايي و نحوه ارتباط آن با توسعه روستايي مي توان بيان کرد . چنان که بسياري توسعه گردشگري را تنها راه رشد و توسعه مناطق روستايي مي دانند و تاکيد مي کنند که تغيير جهت فعلي به سوي " رشد به رهبري گردشگري " مي باشد . از اين رو گردشگري عنصر اساسي حرکت به سوي احيا و بازسازي مناطق روستايي است و بعضي آن را به عنوان يک بخش از بازار گردشگري مي شناسند و معتقدند مي توان آن را با اشکال ديگر گردشگري مانند : آفتاب ، دريا ، سواحل ماسه اي مقايسه کرد . برخي نيز معتقدند که مي توان گردشگري روستايي را به عنوان فلسفه اي براي توسعه روستايي به حساب آورد (قادري ، 1382 : 127)  که از اين جنبه مي توان سه ديدگاه مهم مطرح کرد :

1- گردشگري روستايي به عنوان راهبردي براي توسعه روستايي : رهيافت هايي که گردشگري را به عنوان يک راهبرد براي نواحي روستايي به کار مي گيرند ، در متون مختلف به چشم مي خورند .

اين رهيافت ها با توجه به روند روزافزون تخريب روستاها و افول کشاورزي سعي در ارائه راهبردهاي برخي نيز معتقدند که مي توان گردشگري روستايي را به عنوان فلسفه اي براي توسعه روستايي به حساب آورد (قادري ، 1382 : 127) که از اين جنبه مي توان سه ديدگاه مهم مطرح کرد :

·         گردشگري روستايي به عنوان راهبردي براي توسعه روستايي : رهيافت هايي که گردشگري را به عنوان يک راهبرد براي نواحي روستايي به کار مي گيرند ، در متون مختلف به چشم مي خورند .  اين رهيافت ها با توجه به روند روزافزون تخريب روستاها و افول کشاورزي سعي در ارائه راهبردهاي جديدي براي احياي نواحي روستايي از طريق ايجاد فعاليت هاي مکمل و يا متحول کردن اين نواحي با   اين رهيافت ها با توجه به روند روزافزون تخريب روستاها و افول کشاورزي سعي در ارائه راهبردهاي جديدي براي احياي نواحي روستايي از طريق ايجاد فعاليت هاي مکمل و يا متحول کردن اين نواحي با توجه به منابع طبيعي و انساني آنها دارند و تنها راه احيا مجدد اين روستاها را ارائه برنامه ها و استراتژي هاي جزئي مي دانند که بتوانند هم از منابع انساني و طبيعي آنها بهره ببرند و هم بتوانند باعث ايجاد درآمد و افزايش رفاه زندگي ساکنان نواحي روستايي بشوند . (Dixey -Burian  - Holland ، 2003: 7 )

از اين رو آنها معتقدند که از طريق گسترش و بسط گردشگري به عنوان جايگزيني براي فعاليت هاي کشاورزي در اين نواحي مي توان به اين مهم دست يافت . به همين منظور اين استراتژي ها معمولا دو رويکرد زير را دنبال مي کنند :

1- گردشگري روستايي به عنوان راهبرد توسعه؛

2- متحول سازي نواحي روستايي كمتر توسعه يافته.

·   گردشگري روستايي به عنوان يك سياست باز ساخت سكونتگاه هاي روستايي : در اين راهبرد گردشگري به عنوان يك بخش اصلي براي بازساخت روستايي حتي در نواحي كه از گذشته فعاليت هاي گردشگري در آنها رونق چنداني نيافته ، به كارگرفته مي شود . طرفداران اين نظريه معتقدند كه قادرند از اتكاي بيش از حد توليدكنندگان روستايي به كشاورزي بكاهند و آنها را در فرصتهاي اقتصادي جديدي (كه با بازاريابي جهاني تر شده رقابت كند) به كار گيرند . به عنوان مثال، در اروپاي شرقي بيشتر بر گردشگري به عنوان ابزاري براي بازسازي مجددروستاها پس از افول كشاورزي تأكيد مي شود؛ در حالي كه در آفريقا تأكيد بيشتر برگوناگون سازي نواحي روستايي كم توسعه يافته تر است .

(Dixey -Burian  - Holland ، 2003: 8) از اين رو در اين راهبرد معمولاً سه رويكرد زير دنبال مي شود :

1- گردشگري روستايي به عنوان يک سياست بازساخت .

2- بازسازي در برابر افول کشاورزي .

3- توسعه ، بهبود فرآورده ها و محصولات گردشگري .

·   گردشگري روستايي ابزاري براي توسعه پايدار و حفاظت از منابع طبيعي : سياست گردشگري پايدار در دنياي امروزي ، رهيافت جامعي است که خواهان رشد بلند مدت صنعت گردشگري بدون آثار مخرب بر زيست بوم هاي طبيعي است . همچنين بر اين نکته تاکيد دارد که در قالب توسعه گردشگري ، بشر قادر خواهد بود که جوانب خاصي از محيط در جهت مثبت يا منفي تعديل يا دستکاري شود . (شريف زاده – مراد نژاد ، 1381 : 55) به همين خاطر در طول چند سال گذشته ، مفهوم گردشگري پايدار تا حدي پيشرفت کرده و جاافتاده است تا بتواند پاسخگوي تهديدات گردشگري نابسامان باشد ، گردشگري پايدار ، گردشگري را در غالب مرزها بررسي کرده و رابطه مثلث وار ميان جامعه ميزبان و سرزمين آن را از يک جهت و جامعه مهمان ، يعني گردشگران را از يک سويي و با صنعت گردشگري برقرار ساخته است . در گذشته صنعت گردشگري در اين رابطه مثلث وار حرف اول را مي زند . در حال حاضر گردشگري روستايي قصد دارد تا فشار و بحران موجود بين سه ضلع مثلث را تعديل کرده و در طولاني مدت موازنه اي برقرار سازد . همچنين اين بخش از گردشگري قصد دارد آسيب هاي فرهنگي و محيطي را نيز به حداقل رسانده ، رضايت بازديدکنندگان را فراهم ساخته و در دراز مدت مقدمات رشد اقتصادي ناحيه را فراهم آورد و راهي براي بدست آوردن تعادل و موازنه بين رشد نهايي گردشگري و نيازهاي حفاظت و نگهداري منابع طبيعي باشد . (قادري ، 1383: 13) به همين منظور اين استراتژي ها معمولا دو رويکرد زير را دنبال مي کنند :

1- گردشگري روستايي ابزاري براي توسعه پايدار

2- پراکنش و توزيع به منظور محافظت از سرمايه ها و منابع توريستي

با توجه به ديدگاه ها و نظريه هاي مختلف به گردشگري ، توسعه روستايي ، اهداف و آثار ياد شده براي آنها ، مي توان گفت که گردشگري روستايي از يک طرف با فراهم آوردن فرصت هاي جديد براي بسياري از روستا ها به عنوان وسيله اي است که به جوامع روستايي حيات دوباره مي دهد ، موجب توسعه اين نواحي مي شود و اين سکونتگاه ها را پا برجا نگه مي دارد . از طرف ديگر توسعه بدون برنامه ريزي شده آن سبب آسيب هاي اجتماعي و زيست محيطي در سکونتگاه هاي روستايي شده است . بنابراين بايد با توجه به ويژگي هاي محيطي و شرايط هر مکان ، نوع خاص يا ترکيبي از اين رويکردها و استراتژي ها را براي توسعه گردشگري درمناطق روستايي بهره جست .

3- محدوده مورد مطالعه

مرکز بخش خور در 58 درجه و 26 دقيقه و 15 ثانيه طول شرقي از نصب النهار گرينويچ و 32 درجه و 26 ثانيه عرض شمالي از خط استوا قرار دارد . ارتفاع خور از سطح دريا 829 متر است . بخش خور و بيابانک از جنوب با استان يزد- از شمال به استان سمنان – از شرق به خراسان و از غرب به کاشان محدود مي شود. خور شرقي‌ترين نقطه استان اصفهان است و ارتفاع آن از سطح دريا ۷۹۶ متر است . در اين منطقه مجموعه دگرگوني جندق در پروتروزوئيک و مجموعه دگرگوني دو شاخ شامل دگرگوني هاي پشت بادام و بياضه در پالئوزوئيک پاييني وجود دارد. شالوده اقتصادی این منطقه را کشاورزی و حرف وابسته به آن، صنایع دستی وخدمات تشکیل می دهد. مهمترین تولیدات کشاورزی این محل در درجه اول خرما سپس گندم و جو، آفتابگردان، زعفران، پنبه، شلغم، چغندر معمولی، ارزن، سبزیجات و از محصولات سر درختی پسته، انار، انجیر، وزیتون قابل ذکر است. تنها محصول خرمای این بخش مازاد بر نیاز است و به ذکر شهرستان، مرکز استان ودیگر شهرها صادر می گردد. انواع و اقسام خرما در این محل پرورش داده می شود که عبارتند از کرمانی، پنجه عروس ، خارک، قسب، خدشکن، سم شکن، کلویژن وغبره محل اصلی پرورش خرما روستاهای گرمه، عروسان، بیاضه، مهرجان، وشهر خور است در این منطقه خرمای گرمه از دیگر نقاط مرغوبتر و از شهرت خاصی برخوردار است. از قدیم مردم این منطقه به دام پروری و کشاورزی اشتغال داشته ، محدودیت ها و دشواریهای طبیعی چون کمبود باران ، حاصل خیز نبوده ، خاک کشاورزی و دام پروری را چندان گسترش نداده. مهمترین رکن کشاورزی پرورش نخل بوده است که متأسفانه در سرمای شدید سال 1386 نخیلات از بین رفته است و هم اکنون دولت مشغول بازسازی نخلستان است. در سال های اخیر کشت پسته و زعفران جایگزین کشت های غیر اقتصادی شده است.

شهرستان خوروبیابانک از لحاظ ذخایر زیرزمینی بسیار غنی است ومعادن مهم این بخش عبارتند از: اورانیم، سرب و روی، بتنونیت، سنگ گچ، نمک، فیروزه، ذغال سنگ، تالک، میکای و انواع سنگهای تزئینی که تعداد زیدی معادن سنگ مرمر در جنوب و غرب این بخش نظیر معدن احرار، فراز معادن و معاذی، حسن سوخته و غیره فعال و استخراج می گردد . هم اکنون بیش از 25 معدن فعال در منطقه وجود دارد. مهمترین رکن اقتصادی منطقه می تواند استخراج معدن باشد. مهمترین سرمایه گذاری در بخش پتاس است که معادن آن در شرق خور یکی از مهمترین معادن کشور است و تعداد بسیاری از جوانان را به خود جذب کرده است.

معدن گل سرشور : سال هاست که مردم منطقه از آن برای شست وشوی سر از آن بهره برداری می کرده اند . در سال های اخیر بهره برداری از آن برای مصارف صنعتی و استفاده آن در چاه های نفت است و به خارج از منطقه صادر گردیده است .

از جمله جاذبه های گردشگری در این منطقه می توان به جاذبه های زیر اشاره نمود مزارع پيرامون خور عبارتند از :

1) مهين دشت: در 2 کيلومتر شرق خور قرار دارد ابتدا نامش اُم القُري بود و اولين کلنگ احداث آن در1316 ه.ق زده شد و محصولات آن روناس ، جو ، گندم ، انار ، پنبه ، سبزيجات است . منبع آب مزرعه قنات مي باشد .

2) نهرود : در سه کيلومتري شرق خور واقع است که با يک قنات مشروب مي شود .

3) عرب آباد : در 4 کيلومتري شرق خور است و در حدود 100 سال پيش احداث شده است .

4) عباس آباد : در دو فرسنگي شمال خور قرار دارد و اين مزرعه توسط علي اصغر بيک ياور جندقي در سال 1285 قمری احداث شده است .

5) عروسان ( آرسون ) :در هفت فرسنگي شمال خور واقع است . آب آن از قنات تامين مي شود . ( سون هدين ) که از اين مزرعه ديدار کرده است. در کناره دِه روي تپه اي برجي قرار دارد که 150 سال عمر دارد . ارتفاع آن از سطح دريا 1047 متر است . محصولات آرسون گندم و خربزه، هندوانه ، انگور ، توت ، انجير ، بادام ، زردآلو ، سيب ، و گلابي مي باشد .

6) حسن آباد : دريک فرسنگي ريگزار هاي غرب خور واقع است . و آنرا محمد حسن کيوان ( عمادالشعرا ) در سال 1280 ه.ق احداث کرد .

از ديگر مزارع خور عبارت است از : کلاته کمال در شمال شرقي خور - تلخ و باقري در 7 کيلومتري شمال شرق خور - محمد آباد کورگز در 60 کيلومتر شمال خور - سلام آباد در 7 کيلومتري جنوب خور - فردوس و کاظم آباد و حسن آباد در غرب خور - چاله گود جگارگ در جنوب غربي خور . هيزر ( مزرعه اي در سه کيلومتري شمال خور - اِرم دشت در غرب خور)

آثار تاريخي  خور :

در خور از دوران گذشته آثار زيادي بر جاي نمانده است . در نيم فرسنگي خور ( تقريبا 4 کيلومتر ) کوهي معروف به نام پشت قد پا  قرار دارد که بر فراز آن ويرانه اي ديده مي شود و در نزديکي آن محلي به نام  شکم اسب وجود دارد که عامه اعتقاد دارند که اسب حضرت علي ( ع ) در آنجا خوابيده و اين فرورفتگي را ايجاد کرده است . بنا به گفته مرحوم فره وشی محل گذراندن مردگان زردشتی بوده است .

کمي دورتر از پشته قدم پا در کوه هاي هُونو ( Hunu ) يک رگه سفيد از قله کوه تا پايين امتداد دارد که گويند يکي از مقدسين مشغول ساييدن کشک بوده که کاسه کشک او فروريخته است .

 قلعه جندق قلعه بیاذه قلعه گرمه قلعه ایراج قلعه گبرها گنبد سيد داوود  حوض شاه قلعه حاج عبدالغفور مسجد عرب ها مسجدجامع مسجد تارو(Taru) امامزاده بازیاب امامزاده شیخ عبداله امامزاده پائین ایراج امامزاده سید داود امامزاده ابراهیم- ابگرم امامزاده ابامحمد ابراهیم امامزاده جنید امامزاده بهین امامزاده شیخ عبدالصالح امامزاده خواجه شمس الدین امامزاده عبداله امامزاده بقعه شیخ حسین امامزاده پیر خانه زاد(شیخ محمد) امامزاده هجرگ امامزاده خواجه خضر امامزاده بالا- ایراج صنایع دستی گذشته چون ، کرباس بافی ، جاجیم ، گلیم و ... راه زوال پیموده و از سال 1342 قالیبافی جایگزین آن شده است. از جمله جاذبه های دیگر این شهرستان چشمه ها و بافت قدمی روستا ها می باشد.  نقشه 1 موقعیت جغرافیایی شهرستان خور و بیابانک را نشان می دهد.

4-    داده ها و روش تحقیق

            در این ارتباط با استفاده از روشهای توصیفی – تحلیلی و مدلسازی با مدل سوات به بررسی تأثیرات اکوتوریسم و اقدامات مورد نیاز برای ارتقاء این روند در نواحی روستایی شهرستان خور و بیابانک پرداخته شده است و برای جمع آوری اطلاعات از دو شیوه کتابخانه ای و پیمایشی استفاده شده است. همچنین از روش پرسشنامه و مصاحبه(از دیدگاه خانوار روستایی) بهره گرفته شده است. با توجه به بررسی های انجام گرفته در منطقه مورد مطالعه، بطور تصادفی تعداد70 خانوار به عنوان نمونه تحقیق انتخاب شده اند. بر اساس مدل سوات نقاط ضعف و قوت و فرصتها و تهدیدها محاسبه و سپس با استفاده از این عوامل در چهار بخش راهبردهای مختلف و متنوع تعیین می شود و در نهایت مشخص می شود که راهبردها باید چگونه تدوین و اولویت بندی شوند. راهبردهای تعیین شده برای یک سیستم می توانند چهار جهت مختلف داشته باشد:1- ارائه راهبردهای تهاجمی مبتنی بر بهره گیری از برتریهای رقابتی نواحی روستایی 2- تبیین فرصتهای پیش رو به منظور رفع نقاط ضعف درون ناحیه ای از طریق ارائه راهبردهای بازنگری3- ارزیابی توانهای درون ناحیه ای به منظور رفع تهدیدهای برون ناحیه ای که با تأکید بر راهبردهای تنوع بخشی صورت می گیرد.4- تدوین راهبردهای تدافعی به منظور رفع آسیب پذیری ناحیه ای. در ابتدا با سنجش محیط داخلی و محیط خارجی ناحیه فهرستی از نقاط قوت، ضعف، فرصتها و تهدیدات مورد شناسایی قرار گرفته و سپس با امتیاز دهی به هر یک از عوامل و تحلیل آنها، اولویت ها مشخص می گردد و در راستای حل تقلیل نقاط ضعف و تهدیدها و نیز تقویت و بهبود نقاط قوت و فرصتهای موجود راهبردهای متناسب ارائه می گردد.

 

5- یافته های تحقیق

                 در بررسي روش اول تجزيه وتحليل سعي شده، ساکنین مجموعه روستاهای شهرستان خور و بیابانک (ميزبان) مورد مطالعه قرار گرفته و بررسيهاي پرسشنامه اي در اين جهت مي باشد. با توجه به اينكه هدف اين تحقيق در چارچوب صنعت گردشگري است، بنابراين پرسشنامه ها را به چند قسمت از جمله: الف- مشخصات(همچون: سن، جنس، شغل، محل تولد و...)، ب- وضعيت عمومي گردشگري، پ- اثرات اقتصادي، ت- اثرات فرهنگي- اجتماعي- كالبدي ث- اثرات محيطي ود- فعاليتهاي گردشگري تقسيم نموده و همچنين موانع، محدوديتها، فرصتها شناسايي و راهبردهايي(تعيين استراتژي هاي) گردشگري ارائه و زمينه پيشرفت و توسعه گردشگري در مجموعه روستاهای شهرستان خور و بیابانک  گردد.؛ همچنين در ادامه به بررسي متغيرهاي مورد مطالعه در منطقه پرداخته شده است، كه در ذيل به شرح نتايج آنها پرداخته شده است.

 5-1- یافته های توصیفی تحقیق

5-1-1- مشخصات پاسخگویان

مشخصات عمومي پرسش شونده ها در قالب ساکنین روستاهای روستاهای شهرستان خور و بیابانک كه شامل: جنسيت، سن،محل زندگي، وضعيت تاهل، تحصيلات وشغل مي باشد،بررسي مي شود. همان گونه كه در جدول1 مشاهده مي شود، از مجموع 70 نفري كه مورد پرسش قرار گرفتند7/85 درصد مرد 17درصد زن بوده اند.

جدول1:توزيع پاسخگويان برحسب جنس، مجموعه روستاهای شهرستان خور و بیابانک.

وضعيت تاهل

فراواني

سکنه روستاها

درصد

مرد

60

85.7

زن

10

14.3

جمع

70

100

                                                 منبع: یافته های تحقیق

ميانگين سن پاسخگويان به ترتيب كمترين سن 25 و بیشترین 57 سال است(جدول شماره2).

جدول 2-توزيع پاسخگويان بر حسب سن.

شرح/فراواني

ساکنین روستاها

تعداد

70

سن

كمترين

25

بيشترين

57

ميانگين

33

                             منبع: یافته های تحقیق

باتوجه به جدول3، 64.3درصد از ساکنین مجموعه روستاهای شهرستان خور و بیابانک متاهل بوده اند.

جدول 3- توزيع پاسخگويان براساس تاهل.

وضعيت تاهل

فراواني

ساکنین روستاها

درصد

مجرد

14

35.7

متاهل

45

64.3

جمع

70

100

                                                         منبع: یافته های تحقیق

سطح سواد استخراج شده از پرسشنامه ها به 4 دسته تقسيم شده كه شامل زير ديپلم، ديپلم، فوق ديپلم وليسانس، فوق ليسانس وبالاتر مي باشد. دراين ميان 34.29درصد ساکنین روستاها زير ديپلم اند. بطوريكه 44.29درصد ساکنین روستاهای شهرستان خور و بیابانک  داراي مدرك ديپلم اند كه بيشترين درصد را به خود اختصاص داده اند(جدول شماره 4).  

جدول 4- توزيع پاسخگويان برحسب وضعيت تحصيلات .

سطح سواد

فراواني

ساکنین روستاها

درصد

زير ديپلم

24

29.34

ديپلم

31

29.44

فوق ديپلم وليسانس

15

42.21

فوق ليسانس وبالاتر

0

0

جمع

70

100

                                            منبع: یافته های تحقیق

همانطور كه از جدول5 بر مي آيد، اكثر ساکنین مجموعه روستاهای شهرستان خور و بیابانک داراي شغل آزاد برابر با 61.43درصدمي باشد كه بيشتر به مشاغلي چون كشاورزي، دامداري، خدماتي( سوپر، و...) مشغول مي باشند .

جدول5 توزيع پاسخگويان بر حسب وضعيت شغلی.

وضعيت شغلي

فراواني

ساکنین روستا

درصد

آزاد

43

61.43

دولتي

27

38.57

جمع

70

100

                           منبع: یافته های تحقیق

 5-2- یافته های تحلیلی تحقیق

در رهيافت SWOT، نخست نقاط قوت (strengths)، نقاط ضعف (weaknesses)، فرصت ها (opportunities) و تهديد ها (threats) دسته بندي، و در مورد آنها بحث و تبادل نظر و سپس راهبرد متناسب با آنها طراحي مي شود. تکنيک  SWOTمسائل را در دو بعد داخلي و خارجي بررسي مي کند در تحليل خارجي، فرصت ها و تهديد هاي پيرامون گردشگري در مجموعه روستاهاي خور و بيابانک  بررسي مي شود. اما تحليل داخلي به ساختار گردشگري روستايي در مجموعه روستاهاي شهرستان خور و بيابانک  توجه مي کند و بيشتر تحت تاثير قوانين و مقررات داخلي است. پس از تحليل SWOT مي توان از تلاقي چهار عامل نقاط قوت، نقاط ضعف، فرصتها و تهديد ها چهار دسته راهبرد تدوين نمود.

5-2-1- بررسی عوامل داخلی مؤثر بر توسعه گردشگری در روستاهای هدف

هدف اين مرحله سنجش محيط داخلي منطقه مطالعه شده جهت شناسايي نقاط قوت و ضعف است؛ يعني جنبه هايي که در راه دستيابي به اهداف برنامه ريزي و اجراي تکنيک آن چنانچه زمينه هاي مساعد يا بازدارنده دارد مدنظر مي باشد.

5-2-2- بررسی عوامل خارجی مؤثر بر توسعه گردشگری در روستاهای هدف

هدف اين مرحله کند و کاو و آثار محيط خارجي در ناحيه مطالعه شده جهت شناسايي فرصت و تهديد هايي است که منطقه خور و بيابانک  با آن مواجه است(جدول 6).

جدول6: ماتريس عوامل موثر دروني و بيروني بر صنعت گردشگري مجموعه روستاهاي خور و بيابانک

عوامل داخلي؛ نقاط قوت

عوامل خارجي؛ فرصتها

1- وجود جاذبه طبيعي و انسانساخت

- 1جايگاه جغرافياي مناسب شهرستان خور و بيابانک

- 2بخاطر قرار گيري اين روستاها در کنار کوير ميتوان از جاذبه هاي کوير گردي در جذب گردشگر استفاده کرد

- 2اين شهرستان در استان اصفهان قرار دارد که از نظر جمعيتي سومين استان پرجمعت کشور مي باشد

-3 تردد مسافران زيادي که از کمربندي کنار شهر خور به قصد زيارت به استان خراسان ميروند و مي توان با برنامه ريزي صحيح آنها را به عنوان گردشگر به اين روستاها جذب کرد

- 3جايگاه برجسته توريستي شهر اصفهان در خاورميانه

-4  شبکه ارتباطي تقريبا مناسب بين شهر  خور و مجموعه روستاهاي آن

- 4قرارگيري شهرستان خور و بيابانک در مسير بين استانهاي اصفهان و يزد و خراسان موقعيت خوبي را از نطر دسترسي فراهم کرده است

5- عدم وجود ناهمواريها و موانع طبيعي در بالا بردن ضريب ايمني براي گردشگران  شهرستان خور و بيابانک

- 5رونق اقتصادي به ويژه در بخش صنعت و توريست در استان

6- تمرکز عناصر مهم کشاورزي، جمعيتي، فرهنگي، علمي، تاريخي و سياحتي در شهرستان خور و بيابانک

- 6وجود مراکز مهم آموزش عالي در سطح استان

7- عدم وجود موانع فيزيکي در ايجاد و گسترش زير ساخت هاي اصلي صنعت گردشگري در اين روستاها

- 7 نتايج و پي آمدهاي منفي ناشي از شهرنشيني بي رويه به خاطر مهاجرتهاي زياد از مناطق روستايي در سطح کشور

8- عدم وجود آلوده کنند ه هاي محيطي در اين شهرستان

- 8 مورد توجه قرار گرفتن صنعت گردشگري توسط مسئولين استاني و کشوري

9- فرهنگ مهمان نوازي  خوب سکنه مجموعه روستاهاي شهرستان خور و بيابانک

- 9 بهبودي نسبي وضع اقتصادي مردم و زياد شدن مسافرتهاي تفريحي و گردشي

10-آيين و مراسمات خاص موجود در منطقه

-10  قابل توجه بودن کوير و روستاهاي حاشيه آن براي توريست هاي خارجي مخصوصا اروپايي

11- ‌کم بودن فاصله بين روستاهاي شهرستان خور و بيابانک

11-  قابل توجه و جالب  بودن روستاها و فرهنگ آن مخصوصا روستاهاي حاشيه کوير براي مردم

13- امنيت خوب منطقه

وستاهاي شهرستان خور و بيابانک

10-آيين و مراسمات خاص موجود در منطقه

10-آيين و مراسمات خاص موجود در منطقه

 

11- ‌کم بودن فاصله بين روستاهاي شهرستان خور و بيابانک

 

12- مناسب بودن هزينه اسکان و حمل و نقل

 

13- امنيت خوب منطقه

 

14- متنوع بودن منابع جاذب گردشگري در منطقه

 

عوامل داخلي؛ نقاط ضعف

عوامل خارجي؛ تهديد ها

1- عدم گسترش خدمات دهي بخش حمل و نقل عمومي به مجموعه روستايها ي شهرستان خور و بيابانک و هزينه هاي گزاف براي  گردشگران

- گسترش بي رويه فيزيکي شهر اصفهان به دليل مهاجرات هاي درون و برون منطقه اي

2- تغييرات اقليمي و وجود ماسه هاي روان در  مجموعه روستاهاي خور و بيابانک

2- عدم تعادل منطقه اي به علت تمرکز بيش از حد صنايع و جمعيت

3- عدم وجود پوشش گياهي  و کشاورزي مناسب

3- کمبود منابع آبي و پيدايش بحران آب در ايران مرکزي

- 4 کمبود منابع آب و خاک  در مجموعه روستاهاي شهرستان خور و بيابانک

4- اثرات اکولوژيکي نامطلوب

5-  مهاجرت نيروي جوان اين روستاها به علت کمبود شغل

5- خطر ماسه هاي روان و از بين بردن زمينهاي قابل کشت منطقه

6-  فقدان مراکز و ارگانهاي آموزش دهنده به اهالي و سکنه اين روستاها در خصوص اهميت اين روستاها در صنعت توريست

6- تشديد فاصله فاحش اقتصادي بين منطقه اصفهان و ساير مناطق استان به دليل استقرار اکثريت قريب به اتفاق مراکز اقتصادي استان در منطقه اصفهان و عدم استقرار آن در ساير مناطق

7-  تخريب منابع جاذب گردشگر ( طبيعي و فرهنگي ) اين روستاها به خاطر عدم رسيدگي مناسب

7- خطر  تخلييه شدن کامل روستاها و تخريب اين روستاها و از بين رفتن منابع و خدمات موجود در اين روستاها

8-  کمبود امکانات  و تسهيلات اقامتي- رفاهي براي جذب گردشگر

8- اختلاف شديد جمعيتي بين اصفهان و ساير شهر هاي ديگر منطقه و  از بين رفتن خصوصيات طبيعي منطقه در اثر سه عامل:

 

- رشد غير اصولي صنايع

 

- مهاجرت جمعيت به منطقه

 

- توسعه شبکه هاي ارتباطي و انرژي

 

9-  عدم برنامه ريزي مناسب و تامين اعتبارات کافي در خصوص توسعه صنعت گردشگري روستايي در اين منطقه توسط مسئولين

 

10-  جذابيتهاي شهري و شهرنشيني و امکانات و خدمات و فرصتهاي موجود در آنها

 

 

 5-2-3- تحليل نقاط قوت، ضعف، فرصت ها و تهديدها

همان طور که در جدول6 نشان داده شده در منطقه مورد مطالعه (مجموعه روستاهاي شهرستان خور و بيابانک ) تعداد 14 قوت دروني در برابر 8نقطه ضعف دروني و تعداد 11  فرصت بيروني در برابر 10 تهديد بيروني شناسايي و بررسي شده است؛ به اين ترتيب در مجموع تعداد 25 نقطه قوت و فرصت به عنوان مزيتها و 18 ضعف و تهديد به عنوان محدوديت ها و تنگناها قابل شناسايي است، که البته بسياري از نقاط ضعف و تهديد ها قابل رفع و رجوع بوده و بسياري از نقاط قوت و فرصت ها زمينه توسعه گردشگري روستايي را توجيه مي نمايد.

4-2-7- نتايج تجزيه و تحليل عوامل خارجي مدل SWOT جهت  توسعه صنعت گردشگري در مجوعه روستاهاي شهرستان خور و بيابانک

با توجه به جداول 7مهمترين فرصت هايي که براي توسعه صنعت گردشگري روستايي از ديدگاه پرسش شوندگان (مردم) با آن روبرو است عبارتند از:

جايگاه برجسته توريستي استان اصفهان در خاورميانه  با امتياز وزني 0.40 به عنوان اولين فرصت شناخته شده است، قرارگيري شهرستان خور و بيابانک در مسير بين استانهاي يزد و اصفهان و خراسان موقعيت خوبي را از نظر دسترسي فراهم کرده است با امتياز وزني 0.24 به عنوان دومين فرصت پيش رو و جايگاه جغرافيايي مناسب شهرستان خور و بيابانک و رونق اقتصادي بويژه در بخش صنعت گردشگري در شهرستان خور و بيابانک ، هر دو با امتياز وزني 0.21در اولويت بعدي قرار دارند. و همين طور از نظر پرسش شوندگان مولفه هاي، تشديد فاصله فاحش اقتصادي بين منطقه اصفهان و ساير مناطق استان به دليل استقرار اکثريت قريب به اتفاق مراکز اقتصادي استان در منطقه اصفهان و عدم استقرار آن در ساير مناطق گسترش  با امتياز وزني 0.20به عنوان مهمترين تهديد، تاثيرات شهرهاي بزرگ اطراف به علت امکانات و خدمات بر مهاجرت از مجموعه روستاهاي خور وبيابانک و همچنين اختلاف شديد جمعيتي بين اصفهان و ساير شهر هاي ديگر منطقه و از بين رفتن خصوصيات طبيعي منطقه ، با امتياز وزني 0.18و عدم برنامه ريزي مناسب و تامين اعتبارات کافي در خصوص توسعه صنعت گردشگري روستايي در اين منطقه توسط مسئولين  و اثرات اکولوژيکي نامطلوب ، با امتياز وزني 0.16 به عنوان سومين عامل به شمار مي آيد.

جدول شماره 7: خلاصه نتايج تجزيه و تحليل عوامل خارجي(EFAS)

فرصتها

وزن

درجه بندي

امتياز بندي

 

1- جايگاه برجسته توريستي استان اصفهان در خاورميانه

0/01

4

0/40

 

2-  قرارگيري شهرستان خور وبيابانک در مسير بين استانهاي يزد و اصفهان و خراسان موقعيت خوبي را از نظر دسترسي فراهم کرده است

0/06

4

0/24

 

3- جايگاه جغرافيايي مناسب شهرستان خور وبيابانک

0/01

3

0/21

 

4-  رونق اقتصادي بويژه در بخش صنعت گردشگري در شهرستان خور و بيابانک

0/01

3

0/21

 

5-  اين شهرستان در استان اصفهان قرار دارد که از نظر جمعيتي سومين استان پرجمعت کشور مي باشد

0/04

 

4

0/16

 

6-  بهبودي نسبي وضع اقتصادي مردم و زياد شدن مسافرتهاي تفريحي

0/05

3

0/10

 

 

7-  نتايج و پي آمدهاي منفي ناشي از شهرنشيني بي رويه به خاطر مهاجرتهاي زياد از مناطق روستايي در سطح کشور

0/03

2

0/09

 

8-  مورد توجه قرار گرفتن صنعت گردشگري توسط مسئولين استاني و کشوري

0/03

2

0/06

 

9-  وجود مراکز مهم آموزش عالي در سطح استان

0/02

2

0/06

 

10-  قابل توجه بودن کوير و روستاهاي حاشيه آن براي توريست هاي خارجي مخصوصا اروپايي

0/03

1

0/04

 

11-  قابل توجه و جالب  بودن روستاها و فرهنگ آن مخصوصا روستاهاي حاشيه کوير براي مردم

0/01

1

0/02

 

تهديدها

وزن

درجه بندي

امتياز بندي

1-تشديد فاصله فاحش اقتصادي بين منطقه اصفهان و ساير مناطق استان به دليل استقرار اکثريت قريب به اتفاق مراکز اقتصادي استان در منطقه اصفهان و عدم استقرار آن در ساير مناطق

 

0/05

 

 

4

 

0/20

2-   تاثيرات شهرهاي بزرگ اطراف به علت امکانات و خدمات بر مهاجرت از مجموعه روستاهاي خور وبيابانک

0/09

2

0/18

 

3-  اختلاف شديد جمعيتي بين اصفهان و ساير شهر هاي ديگر منطقه و از بين رفتن خصوصيات طبيعي منطقه

0/06

3

0/18

4- اثرات اکولوژيکي نامطلوب

0/04

4

0/16

5- ‌ عدم برنامه ريزي مناسب و تامين اعتبارات کافي در خصوص توسعه صنعت گردشگري روستايي در اين منطقه توسط مسئولين

0/04

 

 

4

 

 

0/16

 

 

 

6-  کمبود منابع آبي و پيدايش بحران آب در ايران مرکزي

0/05

 

3

 

0/15

 

7-  عدم تعادل منطقه اي به علت تمرکز بيش از حد صنايع و جمعيت

0/01

 

 

2

 

0/14

 

 

8-  خطر ماسه هاي روان و از بين بردن زمينهاي قابل کشت منطقه

0/03

 

 

2

 

0/09

 

 

9-  خطر  تخلييه شدن کامل روستاها و تخريب اين روستاها و از بين رفتن منابع و خدمات موجود در اين روستاها

0/04

 

2

 

0/08

 

10-  فرصتهاي شغلي موجود در بيرون از روستاهاي شهرستان خور و بيابانک

0/02

2

0/04

جمع

1/00

 

2/97

یافته های تحقیق

4-2-8- نتايج تجزيه و تحليل عوامل داخلي مدل SWOT جهت توسعه صنعت گردشگري در مجموعه روستاهاي شهرستان خور و بيابانک

از ديدگاه پرسش شوندگان مهم ترين نقاط قوتي که مجموعه روستاهاي شهرستان خور و بيابانک در خصوص صنعت تورست  از آن برخوردار است عبارتند از:  با توجه به اينکه در جذب گردشگر و توسعه صنعت گردشگري روستايي وجود منابع جاذب طبيعي و فرهنگي مهم است در مجموعه روستاهاي شهرستان خور و بيابانک هر دوي اين منابع وجود دارد و مي تواند در توسعه صنعت گردشگري در اين روستاها موثر باشد با امتياز وزني0.32در رده اول، بخاطر قرارگيري اين روستاها در کنار کوير ميتوان از جاذبه هاي کوير گردي در جذب گردشگر استفاده کرد با امتياز وزني 0.28 در رده دوم، تردد مسافران زيادي که از کمربندي کنار شهر خور به قصد زيارت به استان خراسان ميروند و مي توان با برنامه ريزي صحيح آنها را به عنوان گردشگر به اين روستاها جذب کرد  با امتياز وزني 0.18 در رده سوم قرار دارند(جدول8).

جدول8. خلاصه نتايج تجزيه و تحليل عوامل داخلي (IFAS)

نقاط قوت

وزن

درجه بندي

امتياز وزني

1- با توجه به اينکه در جذب گردشگر و توسعه صنعت گردشگري روستايي وجود منابع جاذب طبيعي و فرهنگي مهم است در مجموعه روستاهاي شهرستان خور و بيابانک هر دوي اين منابع وجود دارد و مي تواند در توسعه صنعت گردشگري در اين روستاها موثر باشد

0/08

4

0/32

- 2بخاطر قرار گيري اين روستاها در کنار کوير ميتوان از جاذبه هاي کوير گردي در جذب گردشگر استفاده کرد

0/07

4

0/28

3  ـ  تردد مسافران زيادي که از کمربندي کنار شهر خور به قصد زيارت به استان خراسان ميروند و مي توان با برنامه ريزي صحيح آنها را به عنوان گردشگر به اين روستاها جذب کرد

0/06

3

0/18

-4  شبکه ارتباطي تقريبا مناسب بين شهر  خور و مجموعه روستاهاي آن

0/03

3

0/09

5- عدم وجود ناهمواريها و موانع طبيعي در بالا بردن ضريب ايمني براي گردشگران  شهرستان خور و بيابانک

0/04

2

0/08

6- تمرکز عناصر مهم کشاورزي، جمعيتي، فرهنگي، علمي، تاريخي و سياحتي در شهرستان خور و بيابانک

0/04

3

0/12

7- عدم وجود موانع فيزيکي در ايجاد و گسترش زير ساخت هاي اصلي صنعت گردشگري در اين روستاها

0/05

3

0/15

8- عدم وجود آلوده کنند ه هاي محيطي در اين شهرستان

03/.

2

06/.

9- فرهنگ مهمان نوازي  خوب سکنه مجموعه روستاهاي شهرستان خور و بيابانک

0/05

3

0/15

10-آيين و مراسمات خاص موجود در منطقه

0/04

3

0/12

 

11- ‌کم بودن فاصله بين روستاهاي شهرستان خور و بيابانک

0/03

2

0/06

12- مناسب بودن هزينه اسکان و حمل و نقل

0/02

2

0/04

13- امنيت خوب منطقه

0/02

1

0/02

14- متنوع بودن منابع جاذب گردشگري در منطقه

01/0

2

0/02

یافته های تحقیق

ادامه جدول 8خلاصه نتايج تجزيه و تحليل عوامل داخلي(IFAS)

نقاط ضعف

وزن

درجه بندي

امتياز وزني

1- عدم گسترش خدمات دهي بخش حمل و نقل عمومي به مجموعه روستايها ي شهرستان خور و بيابانک و هزينه هاي گزاف براي  گردشگران

0/03

2

0/06

2- تغييرات اقليمي و وجود ماسه هاي روان در  مجموعه روستاهاي خور و بيابانک

0/06

3

0/18

3- عدم وجود پوشش گياهي  و کشاورزي مناسب

0/04

3

0/12

- 4 کمبود منابع آب و خاک  در مجموعه روستاهاي شهرستان خور و بيابانک

0/05

3

0/15

5-  مهاجرت نيروي جوان اين روستاها به علت کمبود شغل

0/05

4

0/20

6-  فقدان مراکز و ارگانهاي آموزش دهنده به اهالي و سکنه اين روستاها در خصوص اهميت اين روستاها در صنعت توريست

0/05

3

0/15

7-  تخريب منابع جاذب گردشگر ( طبيعي و فرهنگي ) اين روستاها به خاطر عدم رسيدگي مناسب

0/08

3

0/24

8-  کمبود امکانات  و تسهيلات اقامتي- رفاهي براي جذب گردشگر

0/07

4

0/28

جمع

1/00

 

3/07

یافته های تحقیق

با توجه به جدول 9 مي توان گفت از نظر پرسش شوندگان کمبود امکانات و تسهيلات اقامتي – رفاهي براي جذب گردشگر  با امتياز 0.28 در رده اول،تخريب منابع جاذب گردشگر ( طبيعي و فرهنگي ) اين روستاها به خاطر عدم رسيدگي مناسب  با امتياز 0.24در رده دوم و مهاجرت نيروي جوان اين روستاها به علت کمبود شغل  با امتياز 0.20 در رده سوم به عنوان مهم ترين نقاط ضعف شناخته شده اند.

6- تدوين راهبرد هاي  توسعه صنعت گرشگري در مجموعه روستاهاي شهرستان خور و بيابانک

راهبردهاي رقابتي/ تهاجمي(so): در اين راهبردها تمرکز بر نقاط قوت دروني و فرصت هاي بيروني استوار است که عبارتند از:

•         نحوه قرارگيري و جايگاه برجسته شهرستان خور و بيابانک در استان اصفهان که اين استان جايگاه برجسته توريستي در خاورماينه دارد و قرار گيري اين شهرستان در مسير ترانزيتي مرکزي ايران مي تواند در جذب گردشگر داخلي و خارجي به آن موثر واقع شود.

•         وجود منابع جاذب گردشگري ( طبيعي و فرهنگي ) در مجموعه روستاهاي خور و بيابانک مي تواند در جذب گردشگر و بالا بردن چرخه اقتصادي منطقه و ايجاد اشتغال در اين روستاها مفيد واقع گردد .

راهبردهاي تنوع(st): در تنوع بخشي بر نقاط قوت دروني و تهديدهاي بيروني متمرکز بوده و شامل موارد زير مي باشد:.

•         صنعت گردشگري يکي از صنايع درآمدزا در اقتصاد جهاني و داخلي کشورها محسوب مي شود که مي توان با برنامه ريزي صحيح بر روي پتانسيلهاي برجسته گردشگري منطقه باعث توسعه اقتصادي اين روستاها و کاهش فاصله فاحش آن با مراکز اطراف استان شد .

•         با توجه به عدم موانع فيزيکي در ايجاد و گسترش زير ساختهاي اصلي صنعت گردشگري مي توان از تخليه اين روستاها جلوگيري به عمل آيد و موجب توسعه اين مجموعه روستايي گرديد .

•         منابع جاذب گردشگري در مجموعه روستاهاي خور و بيابانک مي تواند در بهبود وضع اقتصادي و اشتغال ساکنين اين منطقه و به دنبال آن باعث کاهش مهاجرت در منطقه را موجب گردد .

راهبردهاي باز نگري(wo): ضمن تاکيد بر نقاط ضعف دروني، سعي بر بهره گيري از فرصت هاي بيروني در جهت رفع نقاط ضعف فرا روي ناحيه بوده است و در برگيرنده موارد زير مي باشد:

•         کنترل جمعيت مهاجر اين مجموعه روستايي به وسيله اشتغال زايي در صنعت گردشگري .

•         توجه مسئولين به صنعت گردشگري مي تواند موجب بهبود امکانات و تسهيلات رفاهي – اقامتي در جذب گردشگر به مجموعه روستاهاي شهرستان خور و بيابانک گردد .

راهبردهاي تدافعي(wt): تاکيد بر رفع آسيب پذيري منطقه مورد مطالعه داشته و عبارتند از:

•         برنامه ريزي مناسب و تامين اعتبارات کافي در خصوص توسعه صنعت گردشگري مجموعه روستاهاي شهرستان خور و بيابانک مي تواند باعث پيشرفت و توسعه اين روستاها شده و از تخريب و تخليه اين مجموعه روستاها جلوگيري کند.

•         با توسعه و گسترش صنعت گردشگري در مجموعه روستاهاي شهرستان خور و بيابانک مي توان زمينه اشتغال ساکنين بالاخص نيروي جوان را فراهم کرد و از مهاجرت آنها به شهرها جلوگيري کرد.

•         پتانسيلهاي گردشگري موجود در مجموعه روستاهاي شهرستان خور و بيابانک مي تواند موجب بهبود وضع اقتصادي و درآمد زايي سکنه شده و از تشديد فاصله فاحش اقتصادي بين شهر اصفهان و منطقه جلوگيري به عمل آيد .

7- نتیجه گیری

          با توجه به ضرایب نهایی بدسته آمده از هر یک از عموامل و مطالعات میدانی به عمل آمده از دیدگاه مردم، راهبردهای ذکر شده در رابطه با مناطق روستایی شهرستان خور و بیابانک به راهبرد تهاجمی نزدیک می باشد و مسؤلان می بایستی به سمت این راهبردها گام بردارند. با توجه به مطالب گفته شده در مجموع می توان گفت که اگر گردشگری روستایی می خواهد به پایداری برسد و نقش مثبتی در زندگی مردم روستا ایفا کند، نیازمند تعیین و توسعه راهکارهای مشخص، مدیزیت محیط زیست توسعه مشارکت محلی، قوانین صریح و محکم، بازاریابی پایدار و برنامه ریزی واقع بینانه است.

 منابع و مآخذ

  1. اشتري مهرجردي ، اباذر  ، اکوتوريسم پايدار : تعاريف ، جنبه ها و ويژگي هاي آن ، ماهنامه اجتماعي- اقتصادي جهاد ، فروردين و ارديبهشت ، شماره 262 ، صفحه 74-78 ، 1383
  2. - الواني ، سيد مهدي  ، 1372، سازو کارهاي لازم براي توسعه پايداري جهانگردي  ، خلاصه مقالات برگزيده دومين اجلاس جهانگردي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي ،
  3. الواني ، سيد مهدي و دهدشتي ، زهره ، 1373 ،  اصول و مباني جهانگردي  ، تهران ، انتشارات بنياد مستضعفان و جانبازان انقلاب اسلامي
  4.  پاپلي ، محمد حسين و سقايي ، مهدي  ،  گردشگري ( ماهيت و مفاهيم )  ، تهران ، سازمان مطالعه و تدوين کتب علوم انساني دانشگاه ها ( سمت ) ، 1385
  5. جوليا شارپلي ، ريچارد ، گردشگري روستايي ، منشي زاده ، رحمت اله و نصيري ، فاطمه ، نشر منشي ، 1380‌
  6. حافظ نيا ، محمد رضا  ،  مقدمه اي بر روش تحقيق در علوم انساني  ، تهران ، انتشارات سمت ، 1386
  7.  رحيمي ، حسن ، 1381 ،  جهانگردي روستايي و قلمرو آن  ، ماهنامه سياسي – اقتصادي ، موسسه اطلاعات ، شماره 185 و 186 ، صفحه 224-228
  8. رضواني ، محمد رضا ، 1387 ، توسعه گردشگري روستايي ( با رويکرد گردشگري پايدار )  ، تهران ، دانشگاه تهران موسسه انتشارات
  9. زاهدي ، شمس السادات ، 1382 ،  تحليلي بر انواع توريسم و ارتباط آنها با يکديگر ، فصل نامه مطالعات جهانگردي ، انتشارات دانشگاه علامه طباطبايي ، شماره 1 ، صفحه 11-1 .
  10. سقايي ، مهدي ، 1382 ،  بررسي قابليت هاي گردشگري در ايران  ، پايان نامه کارشناسي ارشد ، دانشگاه فردوسي مشهد
  11.  شريف زاده ، ابوالقاسم و مراد نژادي ، همايون ، 1381 ، توسعه پايدار و گردشگري روستايي  ، ماهنامه اجتماعي – اقتصادي جهاد ، خرداد و تير ، شماره 250-251 ، صفحه 53-62
  12.   قادري ، اسماعيل ، 1382 ،  نقش گردشگري روستايي در توسعه روستايي  ، پايان نامه دکتري جغرافيا و برنامه ريزي ، استاد راهنما دکتر عبدالرضا رکن الدين افتخاري ، دانشگاه تربيت مدرس
  13. کاظمي ، مهدي ، 1385 ،  مديريت گردشگري  ، تهران سازمان مطالعه و تدوين کتب علوم انساني دانشگاه ها ( سمت )
  14.  مرکز آمار ايران ، نتايج سرشماري عمومي نفوس و مسکن ، استان اصفهان ، 1385
  15. Briedenham .J, Wickens ., Tourism Routes As A Tool For The Economic.
  16. Doswell,R . (1997) ,Tourism :How Effective Management Makes Different Butterworth And Heinemann .
  17. Holland ,J . Burian , M . And Dixey , L .(2003) Tourism In Poor Rural Areas ,Diversifying The Product And Expanding The Benefits In Rural Areas .
  18. Hom Haacke . L , Using SWOT For Project Planning Sessions , PN.3 Hughes.A . ( 2000 ) Tourism Az Sustainable Industry In The Rural Community Of Arising . West Scotland , Msc Thesis , Napier University.
  19. Maddison , D. 2001 . In Search Of Warmer Climates ? The Impact Of Climate Change On Flows Of British Tourists. Climatic Change , 49 (2/1 ) , 193 – 208 .
  20. Sharpley ,R And J .(1997) Rural Tourism , International Thomson Business Press , London .
  21. Sharpley . G . And Richard . ( 1997 ) , Rural Tiurism And Introduction , PN . 4

Sharpley . R . ( 2002 ) .Rural Tourism And The Challenge Of To Urism Diversication : The Case Of Cyprus , Tourism Management , PP. 233-244

+ نوشته شده در  دوشنبه 1391/07/03ساعت 22:50  توسط یازرلو | 
 
صفحه نخست
پروفایل مدیر وبلاگ
پست الکترونیک
آرشیو
عناوین مطالب وبلاگ
درباره وبلاگ
با سلام خدمت شما بازديدكننده گرامي ، خوش آمدید به سایت من . لطفا براي هرچه بهتر شدن مطالب اين وب سایت ، ما را از نظرات و پيشنهادات خود آگاه سازيد و به ما را در بهتر شدن كيفيت مطالب ياري کنید.


پیوندهای روزانه
روانشناسی
آرشیو پیوندهای روزانه
نوشته های پیشین
مهر 1393
خرداد 1393
فروردین 1393
اسفند 1392
دی 1392
آذر 1392
آبان 1392
مهر 1392
مرداد 1392
تیر 1392
خرداد 1392
اردیبهشت 1392
فروردین 1392
اسفند 1391
بهمن 1391
دی 1391
آذر 1391
آبان 1391
مهر 1391
پیوندها
انجمن علمی جغرافیا دانشگاه فردوسی مشهد
فصلنامه تحقیقات جغرافیایی دانشگاه اصفهان
بانک اطلاعات نشریات کشور
سیلیویکا
فصلنامه فضای جغرافیایی
پرتال جامع علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
سیستم اطلاعات جغرافیایی
دانشگاه تربیت معلم تهران(خوارزمی)
دانشگاه تربیت مدرس
دانشگاه شهید بهشتی تهران
موسسه خدمات تخصصیgis آیینه شهر فردا
شرکت مشاور آمایش و توسعه شرق
فصلنامه تحقیقات جغرافیایی علمی- پژوهشی
پورتال نشریات دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرو دشت
رستم صابری
مجله دانشگاه سیستان وبلوچستان
سایتی براي انجام مشاوره و تحليلهاي آماري
جغرافیا و برنامه ریزی شهری
مقاله
پژوهشکده گردشگری جهاددانشگاهی
آموزش GIS
GIS
GIS
زبان انگلیسی
GIS1
جغرافیا
جغرافیا1
http://egeology.blogfa.com/
گنجینه هنر
 

 RSS

POWERED BY
BLOGFA.COM